زهر زنبور عسل:

زهر زنبور عسل نیشمقدار زهر زنبور عسل و عوامل موثر بر آن:

زهر زنبور عسل توسط غده تولید کننده زهر زنبوران کارگر ساخته می شود و در داخل کیسه ای به نام کیسه زهر ذخیره می شود و در هنگام نیش زدن زنبور ، از طریق مجرای داخل نیش به داخل بدن حیوان نیش خورده وارد می گردد . تولید زهر بلافاصله پس از تولد زنبور آغاز می شود و به تدریج با مسن تر شدن زنبور مقدار آن بیشتر می گردد. وقتی زنبور به سن حدود ۱۶ تا ۱۹ روزگی رسید کیسه ی زهر آن کاملاً پر شده و ترشح زهر متوقف می گردد. زنبور کارگر در این سن معمولاً وظیفه ی محافظت از کلنی را عهده دار می باشد. کیسه ی زهر زنبورهای کارگر در بهار و تابستان حدود ۱۶ تا ۲۰ روز پس از تولد پر می شود ولی برای زنبورهای کارگر پاییزه این عمل ۴ تا ۵ روز دیرتر انجام می گردد. زنبورهای کارگر در زمستان نیز قادر به تولید و ذخیره زهر می باشند. مقدار زهر تولید شده توسط یک زنبور کارگر حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میکروگرم می باشد که این مقدار بستگی به سن زنبور، مقدار گرده گل موجود در کلنی، نژاد و زمان سال دارد. بیشترین مقدار زهر توسط زنبورهای تابستانه تولید و ذخیره می شود، در صورتی که گرده گل از جیره غذایی زنبور حذف شود، تولید زهر زنبور عسل نیز متوقف خواهد شد.بین مقدار گرده گل موجود در طبیعت و مقدار سم در بدن زنبور عسل رابطه مستقیمی مشاهده می گردد.یعنی درست زمانی که در طبیعت گرده گل به حد وفور وجود دارد (فروردین و اردیبهشت) کیسه های زهری زنبورها نیز به حداکثر پر هستند و به محض اینکه گرده گل در طبیعت کم شود مقدار زهر در کیسه ها نیز تقلیل می یابند.

نیش زنبور عسل :

نیش زنبور از نظر ساختمانی شبیه عضو تخم گذاری سایر حشرات می باشد. نیش در داخل محفظه ای در انتهای شکم زنبور قرار داشته و در موقع لزوم آن را خارج می کند. نیش در محل اتصال به بدن بزرگ و قطور بوده و به تدریج که به انتها نزدیک می شود باریک تر می گردد. اگر در زیر میکروسکوپ به نیش نگاه کنیم، خواهیم دید که نیش از سه میله یا تیغه درست شده است. از قرار گرفتن این سه میله (یکی در بالا و دو تا در پایین) در روی هم کانال عبور زهر درست می شود. هر سه میله تشکیل دهنده نیش در انتها دارای دندانه هایی هستند که در موقع نیش زدن در بافت های بدن موجود نیش خورده گیر کرده و باقی می ماند. زنبوری که نیش خود را از دست داده است پس از مدتی می میرد. کانال عبور زهر به لوله آورنده زهر و لوله اورنده زهر به کیسه ذخیره زهر منتهی می گردد. زهر زنبور عسل که ماده اولیه خود را از خون می گیرد در داخل غده سازنده زهر ساخته شده و سپس در داخل کیسه ذخیره زهر ذخیره می گردد.

خصوصیات فیزیکی و شیمیائی زهر زنبور عسل :

زهر زنبور عسل مایعی است به رنگ روشن با بوی مخصوص و با مزه تلخ که خاصیت اسیدی یا بازی (بستگی به مقدار ترشح از یکی از دو غده زهر دارد) داشته و وزن مخصوص آن (۱/۱۳۱۳؛ یک ممیز هزار و سیصد و سیزده ده هزارم) می باشد. زهر زنبورعسل در مجاورت هوا به سرعت خشک شده و ۳۰ تا ۴۰ درصد وزن مایع اولیه آن کاهش می یابد. زهر زنبور عسل از نظر ترکیب شیمیائی بسیار پیچیده است و حاوی مواد مختلف خصوصاً انواع پروتئین ها است. حداقل هشت نوع پروتئین مختلف در زهر زنبورعسل تشخیص داده شده است که عبارتند از: هیستامین، دوپامین، ملیتین، آپامین، پپتید – ام. سی. دی، مینامین، آنزیم فسفولیپاز A و هییالورونیداز. مهم ترین پروتئین های فوق الذکر ملیتین، آپامین و فسفولیپاز A می باشند. مطالعاتی که بنتون در سال ۱۹۶۵ انجام داد نشان می دهد که ترکیب شیمیائی زهر زنبورعسل از مناطق مختلف و در مواقع مختلف سال یکسان می باشد.

استفاده از زهر زنبور عسل برای درمان بیماری ها :

از زمان های بسیار قدیم زهر زنبورعسل را برای معالجه بعضی از بیماری ها خصوصاً رماتیسم های مفصلی و درد مفاصل و معالجه ی بیماران مبتلا به حساسیت شدید به زهر زنبورعسل به کار برده اند که نتایج آن بسیار رضایت بخش بوده است. در سال های اخیر در بعضی از کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی توجه بیشتری به این موضوع شده و مقالات و کتب متعددی نیز در این زمینه منتشر گردیده است.

دستگاه جمع آوری زهر زنبور عسل

 استعمال زهر زنبورعسل به عنوان دارو به روش های مختلف انجام گردیده است. ساده ترین آن تحریک کردن زنبور عسل جهت نیش زدن در محل دردهای مفصل است. برای درمان بیماران مبتلا به حساسیت شدید به زهر زنبورعسل، به روش های مختلف زهر خالص را تهیه کرده و تحت مراقبت های پزشکی و با برنامه های مشخصی آن را به بیماران تزریق می کنند. عده دیگری از محققین به جای استفاده از زهر خالص زنبور عسل، تزریق مقداری از عصاره عمومی بدن زنبورعسل را توصیه کرده اند و معتقدند که تهیه این عصاره نه تنها آسان تر از تهیه زهر خالص است بلکه سمیت آن نیز کمتر بوده و لذا با سهولت بیشتری می توان بیماران را معالجه کرد.

روش های تولید زهر زنبور عسل :

برای تولید زهر زنبور عسل ( استخراج زهر زنبور عسل ) وسایل و روش های مختلف ابداع شده است، از جمله استفاده از شوک های الکتریکی روی زنبورهای کارگر و تحریک آن ها جهت نیش زدن در روی پوشش نایلونی یک صفحه شیشه ای و یا مخزنی که در داخل آن زهر جمع آوری می گردد. با استفاده از این وسایل می توان از هر ۲۰ کلنی زنبورعسل در طول یک فصل تقریباً یک گرم زهر خالص خشک شده جمع آوری کرد. گرچه زهر زنبور عسل هنوز به عنوان یک داروی ثبت شده رسمی در بسیاری از کشورها معرفی نشده است ولی در علوم دارویی جدید مطالعات زیادی روی آن انجام شده و نتایج به دست آمده مبین کاربرد وسیع آن در علوم پزشکی آینده می باشد.

مطالب مرتبط :

تلگرام زنبور عسلژل رویال چیست؟

سیستم ایمنی زنبور عسل

روش جمع آوری بره موم

بره موم چیست؟

تهیه عصاره بره موم