تعریف نژاد :

مجموعه افراد یک زیرگونه را که در یک منطقه خاص جغرافیایی زندگی می کنند و دارای خصوصیات ظاهری و رفتاری مخصوص بخود می باشند و یا با سایر زیر گونه های همان گونه متفاوت هستند نژاد می نامند. در زیر خصویات نژادی ملکه زنبور عسل مورد بررسی قرار می گیرند.

جمعیت کلنی :

در حقیقت تولید اصلی یک کلنی مربوط به جمعیت آن کلنی است. بطوریکه متوسط تولید کلنی را عهده دار است ، این ازدیاد جمعیت نیر بر اساس تخم گذاری ملکه می باشد. این اصل در نژادهای مختلف متفاوت است و نژادی که از نظر تخمگذاری برتر باشد ، نژاد مناسبی از جهت تولید تیز هست.

میزان تولید عسل :

عسل در درجه اول یک مسئله غریزی و ذاتی است و رابطه مستقیمی با جمعیت کلنی و کمیت و کیفیت پوشش گیاهی هر منطقه دارد. متوسط تولید عسل کلنی های زنبور عسل صنعتی در ایران حدود ۱۲ کیلوگرم است. در حالیکه متوسط عسل در دنیا ۲۵ کیلوگرم است.اگر متوسط تولید پایین تر از این مقدار باشد (یعنی کمتر ۲۵ کیلوگرم) زنبورداری مقرون به صرفه نیست در بعضی کشورها مانند استرالیا متوسط تولید به حدود ۱۰۰ کیلوگرم هم می رسد. البته بعضی از نژادها بعلت خرطوم بلندتر شرایط بهتری برای جمع آوری شهد دارند.

جمع آوری گرده گل :

در اکثر مناطق زنبورداری ایران از نظر گرده گل دچار کمبود هستند. بعضی از کندوها در فصل شهد هم مشغول جمع آوری گرده گل هستند که در بین نژادهای مختلف علایق متفاوت و شدت و ضعف وجود دارد.

مقاومت در برابر بیماری ها و آفات :

نژادهای مختلف از نظر حساسیت یا مقاومت به بیماری ها و آفات دارای اختلافات ذاتی هستند . در ایران برای مقابله با بیماری ها داروی زیادی مصرف می شود که دارای عوارض جانبی بسیاری هستند. در این زمینه تحمل زنبور عسل نسبت به بیماری ها بسیار مهم است. در کشورهای پیشرفته کلنی هائی را که در مقابل اپیدمی شدن بیماری ها در یک زنبورستان مقاومت و مقابله می کنندو از بین نمی روند بعنوان کلنی مقاوم انتخاب می کنند.

رفتار عمومی و برخورد زنبورها با محرکه های خارجی :

رفتارهای عمومی نژادهای مختلف با یکدیگر تفاوت های فاحشی را نشان می دهند. هرچه زنبورهای که یک کلنی در رابطه با بازدیدها ملایم باشد بهتر است.

تولید بچه کندو بصورت طبیعی:

معمولا کندوهایی که کمتر بچه بدهند و درمقابل بیشتر تولید داشته باشند ، کندوهای ایده آل بوده و از مزیت خاصی برخودار هستند. بعضی نژادها هستند که تمام خصوصیات خوب بک کندو را دارند و فقط صفت بچه دهی زیاد دارند. در این صورت بایستی با مدیریت صحیح این صفت را از بین برد.

موم بافی و ترشح موم :

این صفت جز رفتارها و خصوصیات ژنتیکی است

غارت گری:

یک کلنی خوب و اصلاح شده نباید داری این صفت باشد.

زمستان گذرانی :

زمستان گذرانی خوب یعنی اینکه یک کلنی شرایط سخت زمستان را پشت سر گذاشته و در بهار بتواند جمعیت خوبی را تولید کند.