نوزما و سرکه سیب

نوزموزیس از جمله مهمترین بیماری های عفونی مطرح در زنبور عسل است که عامل به وجود آورنده بیماری قارچی از رده میکروسپوریدیا بنام نوزما است که زنبوران بالغ کلنی های زنبور عسل را آلوده می کند. همه انواع زنبور در کلنی حساس هستند ولی کارگران آسان تر آلوده می شوند. دو گونه نوزما آپیس و نوزما سرانه در زنبور عسل بیماریزا است . آلودگی با بلع اسپور نوزما توسط زنبور ها ایجاد می شود و خودش را به سلولهای جدارمعده زنبور می رساند سپس وارد سیتوپلاسم سلولها شده و در این محل شروع به تکثیر می کند و پس از ۵ روزدر درجه حرارت ۳۰ درجه سانتیگراد تولید اسپور می کند. سلولهای آلوده از جدار معده رها شده و پس از خارج شدن اسپورها حمله به سلولهای دیگر شروع می شود. در حالت آلودگی شدید بین ۳۰-۵۰ میلیون اسپور در معده یک زنبور ممکن است وجود داشته باشد. آلودگی توسط مدفوع از زنبور کارگر به دیگر کارگران انتقال می یابد. انتشار آلودگی هنگامی اتفاق می افتد که زنبوران کارگر کمترین شانس را برای خروج از کندو برای دفع دارند ( مثل زمستان) . عفونت نوزما آپیس در اواخر زمستان افزایش یافته و تا اواخر بهار یا اوایل تابستان به حداکثر خودمی رسد بطوریکه در زمستان ممکن است تلفات سنگینی در اثر آلودگی با نوزما ایجاد شود. اما چرخه فصلی نوزما سرانه ناشناخته باقی مانده است. عفونت به صورت طبیعی مستقیماً از زنبوران آلوده به زنبورهای بالغ نسل بعدی انتقال نمی یابد بلکه زنبوران جوان درهنگام تمیز کردن شان های آلوده توسط بلع اسپورها آلوده می شوند.

سرکه سیب زنبور عسل

علائم بیماری نوزما در زنبور عسل

از جمله اثرات نامطلوب نوزمازیس در زنبور عسل می توان به از دست دادن توانایی غدد هیپو فارنژیال زنبوران پرستار در تولید ژله رویال که در تغذیه زنبورهای عسل به کار می رود ، عدم تبدیل نسبت بالایی از تخم های گذاشته شده توسط ملکه کلنی های آلوده به لاروهای بالغ ، کاهش طول عمر معمول در زنبوران آلوده ، توقف تخمگذاری توسط ملکه و مرگ ملکه ، افزایش اسهال در زنبوران بالغ اشاره نمود .
از نظرنشانه های بالینی ، در بسیاری از موارد هیچ علائم ظاهری در کلنی قابل مشاهده نیست و بسیاری از علائمی که به نوزمازیس نسبت داده می شود دربسیاری از بیماری های دیگر زنبورها ی بالغ نیز دیده می شود از جمله کاهش بسیار زیاد زنبوران بالغ ، زنبورانی در حال خزیدن بیرون در ورودی کندو ، زنبوران مرده بر روی زمین ، نشانه های اسهال بر روی اجزاء کندو .

داروهای بیماری نوزما

از آنجا که داروی فوماژیلین که برای درمان نوزمازیس مورد استفاده قرار می گیرد بر روی گونه سرانا فاقد تاثیر لازم می باشد ، استفاده از اسید استیک و برخی داروهای تجاری حاوی این اسید مانند آسول پلاس مورد توجه قرار گرفته است .
اسید های ارگانیک در دستگاه گوارش زنبور عسل باعث تخریب دیواره نوزما سرانا و آپیس شده و افزایش قدرت نشت پذیری دیواره نوزما را ایجاد می کند و در موقعیت PH خنثی اسید ارگانیک یونیزه شده PH داخل نوزما سرانا و آپیس را پایین آورده و رشد آنها را کند و یا مختل می کند در ضمن بخش آنتی اسید ارگانیک در داخل نوزما سرانا و آپیس تجمع یافته و عملکرد متابولیکی آنها را از طریق افزایش فشار اسمزی تحت تاثیر قرار داده و حیات آنها را مختل نموده و باعث پاک سازی و ضد عفونی شدن دستگاه گوارش میشوند.در این میان سرکه سیب در درمان آلودگی با نوزما سرانا از سوی برخی کارشناسان مطرح گردیده است که به شرح آن می پردازیم .

ترکیبات سرکه سیب

سرکه سیب در طی فرایند تخمیر قند موجود در سیب توسط باکتری و مخمر ها و تبدیل آن به الکل و سپس به سرکه بوجود می آید . سرکه سیب مانند بسیاری از انواع سرکه ، حاوی ماده ای به نام اسید استیک بوده و همینطور شامل اسید لاکتیک، مالیک و سیتریک و بسیاری از مواد معدنی حیاتی و عناصر از جمله پتاسیم، کلسیم، منیزیم، فسفر، کلر، سدیم، گوگرد، مس، آهن، سیلیکون و فلوئور نیز می باشد . سرکه سیب حاوی مواد دیگه ای مثلآنتی اکسیدانت ها و مواد نگهدارنده و ضد کپک (بخاطر وجودتانیک و اسید پروپیون ) است . pH سرکه سیب بین چهار تاپنج است که جزو اسید های نسبتا قوی می باشد. اثر ضدعفونی کنندگی و ضد قارچی سرکه سیب را به اسیدی بودن آن نسبت می دهند و معتقدند باعث از بین رفتن عوامل قارچی از جمله نوزما در دستگاه گوارش زنبور عسل می گردد .

نحوه تغذیه زنبور عسل با سرکه سیب :

تاثیر سرکه سیب بر روی عامل نوزمازیس در زنبور عسل تا کنون بصورت علمی ثابت نشده است اما زنبورداران بسیاری جهت درمان نوزمازیس از آن استفاده نموده اند و از تاثیر مطلوب آن اظهار رضایت کرده اند . روش هایی که برای استفاده از سرکه سیب به این منظور توصیه شده اند شامل موارد ذیل می باشد :
– ۲۵ سی سی سرکه سیب در ۷۵ سی سی شربت ۱ به ۱ بصورت خوراکی و هر کندو نصف استکان و یا اسپری این ترکیب
– مخلوط با شربت به نسبت ۱ به ۳ – یکی سرکه و ۳ تا شربت – برای درمان
– مخلوط یک به ۲۰ – برای تغذیه زمستانه
– مخلوط ۱ به ۵ با شربت ( ۱ شکر و ۱٫۵ آب ) بهمراه یک قاشق عسل و اسپری روی زنبورها
– مخلوط ۱ به پنج با آب و اسپری آن بین قابها در بهار
از آنجایی که سرکه سیب تحت شرایط استاندارد کارخانه های دارو سازی ساخته نمی شود و سرکه های سیب موجود در بازار دارای غلطت های متفاوت می باشند و با توجه به این که زنبور عسل موجود بسیار حساسی است در درمان بیماری نوزمازیس با سرکه سیب باید با احتیاط عمل کرد و در ابتدا محلول تهیه شده را در مورد یک کندو مورد آزمون قرار داد و سپس پس از اطمینان از عدم واکنش نامطلوب در ز نبور عسل ، درمان انجام شده را به سایر کندوها تعمیم داد .

منبع فرزین حسینی ، حمید ستارزاده بجستانی