یکی از مشکلاتی که در رابطه با اصلاح نژاد زنبور عسل وجود دارد این است که در موقعی که در داخل یک نژاد و در بین لاین های انتخابی آن نژاد تلاقی های مکرر انجام شود صفات نامطلوب به تدریج نمایان می شوند. همخونی عبارتست از جفتگیری نر و ماده ای که درجه قرابت آنها به یکدیگر از متوسط درجه قرابت در جمعیت آنها بیشتر باشد. اینگونه جفتگیری ها معمولا باعث کاهش قدرت ادامه حیات در نوزادان شده ، نسبت به بیماریها حساستر و عملکرد آنها کمتر بوده و معمولا باعث کاهش درجه سازش آتها به محیط کاهش می یابد و ضمنا سایر رفتارهای نوزادان نیز ممکن است تخت تاثیر واقع شوند. پیدایش اینگونه صفات نامطلوب به علت از دست رفتن تنوع ژنتیکی در نوزادان حاصله از قرابت های نزدیک است.

مطالعات زیادی نشان داده است که همخونی (inbreeding) نه تنها روی رفتار و عملکرد نوزادان موثر است بلکه مرفولوژی و فیزیولوژی آنها نیز تحت تاثیر واقع می شوند.کاهش درجه تنوع ژنتیکی یا تقلیل هتروزیگوتی از یک طرف و عوامل سیتوپلاسمی مربوط به ملکه که از طریق انتقال به داخل تخم به نوزدان منتقل می گردد و همچنین اثر متقابل این عوامل مجموعا باعث بروز صفات نامطلوب در پدیده همخونی می شود.

برای جلوگیری از این مشکلات توصیه شده است که حتی الامکان از تلاقی های خویشاوندی که منجر به همخونی می شونداحتراز کرده و ضمنا از روش های هیبرید گیری استفاده گردد.

تحقیقات نشان داده شده است که بعضی از هیبریدها تولید عسل سالانه آنها نسبت به لاین های اقتصادی موجود تا ۵۰ درصد افزایش داشته اند. ضمنا ثابت شده است که بعضی از خصوصیات ظاهری اینگونه هیبریدها نسبت به والدین آنها بهتر و برتر بوده است. Ruttner  در سال ۱۹۶۷ اظهار داشت که برای اصلاح نژاد زنبور عسل می توان ابتدا در داخل یک نژاد ، لاین های برتر را انتخاب کرده و سپس با لاین های انتخاب شده از نژاد دیگری تلاقی نمود.وی اضافه می کند که در داخل یک نژاد جغرافیایی بعضی از لاین ها با شرایط خاص محلی سازش یافته و این صفات بصورت ژنتیکی به نسل های بعدی آن منتقل می شوند. لذا با انتخاب مصنوعی و تلاقی های مناسب و به شرط رعایت حداقل همخونی می توان به هیبریدهای مطلوب دست یافت.

ذکر این نکته ضروری است که در هیبریداسیون یا دو رگ گیری به همان اندازه که ممکن است بعضی از صفات در جهت مطلوب سوق یابند ، ممکن است صفات نامطلوب نیز حاصل شوند.این محقق معتقد است که در مورد دو رگ گیری دو نکته باید مورد توجه قرار گیرد ، اولا تلاقی ها به گونه ای نباشد که صفات نامطلوب در هیبرید متمرکز گردند ، ثانیا علاوه بر متمرکز کزدن صفات مطلوب جدید صفات مطلوب محلی نیز در نژادهای جغرافیائی محفوظ بمانند.

منبع : کتاب پرورش رنبور عسل ، دکتر رحیم عبادی (پدر علم زنبورداری نوین)

  • how can the queen, the colony’s only fertile female, prevent inbreeding and maintain genetic variation ? The queen bee solves the problem in two ways. One is through polyandry. She mates with a score of drones and uses their sperm to fertilize the eggs randomly so that workers often have different fathers. The second is through extremely high rates  of recombination